W zamkniętym pokoju, kiedy chłodno, deszczowo i pochmurnie, gdy ponuro – senny i apatyczny; z płaczem, z bólem, wyciem. Wśród parków i na ulicach, chłonąc promienie słońca – bez myśli, z aparatem, w trakcie wycieczek-przygód. Bez celu, nadziei na cokolwiek, bez nikogo. Igrając z ogniem, odliczając terminy, stany konta. Pogrążając się ostatecznie, pierwszy raz o czymś decydując – znalazłszy swoje miejsce…

„Mógłbym tu żyć wiecznie – pomyślał – albo do śmierci. Nic by się nie działo, każdy dzień przypominałby poprzedni, nie trzeba by nic mówić”

    [John Maxwell Coetzee, Życie i czasy Michaela K. Przeł. M. Konikowska].

„SKONTRUM – inwentaryzacja muzealiów, porównywanie spisu z natury z zapisami w księgach inwentarzowych mające na celu ustalenie stanu faktycznego zbiorów i ujawnienie ewentualnych braków.

Nazywając wystawę terminem wywodzącym się z praktyki muzealnej, chcemy zwrócić uwagę na funkcjonowanie instytucji muzeum. To, co widzi publiczność – wystawy, wydawnictwa, lekcje muzealne – jest wierzchołkiem góry lodowej. Pod powierzchnią, ukryte przed publicznością, toczy się sekretne życie zabytków. We wszystkich muzeach świata eksponaty są liczone, opisywane, poddawane zabiegom konserwatorskim, transportowane i magazynowane. Wokół ich pochodzenia toczą się detektywistyczne śledztwa i procesy sądowe.

Dość nieoczekiwanie, choć z wielką radością i ochoczo przyszło mi w końcu ugościć kogoś (poza rodzicami) w swym mieszkaniu. Bo oto dzień po naszym czwartkowym spotkaniu T. zmuszony był szukać nowego noclegu w Warszawie – a że już wcześniej oferowałem mu taką możliwość, to skorzystał. W efekcie spędziliśmy wspólnie dwa wieczory i poranki na ciągłych rozmowach – znów to wrażenie świetnego porozumienia między nami; gadanie o mojej biblioteczce, subkulturze furry fandom, wizycie na III Warszawskich Targach Książki w PKiN-ie (parę nabytków – Muratow, Aletheia; bardziej niż zatłoczone stoiska podziwianie wielu nieznanych dotąd, pięknych sal w Pałacu; widziałem Józefa Hena, Szewacha Weissa, Marię Szyszkowską, Zbigniewa Lwa-Starowicza, Michała Witkowskiego). A dla mnie jeszcze namiastka wymarzonej wizji: jak by to było pod jednym dachem z drugim chłopcem? Myślę, że fajnie – gdyby się wreszcie znalazł jakiś przystojny chętny…

Przedpołudnie w Łazienkach (choć w planach był raczej Ogród Botaniczny), gdzie także żona króla Norwegii Sonja i Anna Komorowska – minęliśmy się o kilka kroków, podobnie jak swego czasu z mężem pani prezydentowej (por. 1032). Pierwsze damy podchodzą do jednej z grupek młodzieży, rysującej rzeźbę Tankreda i Kloryndy, i z uśmiechami zagadują. Udaje mi się je uwiecznić na zdjęciu, podobnie jak pawia z szeroko rozłożonym ogonem. To były niespodzianki – a potem, po niemal dwuletnim niewidzeniu się, jak zawsze sympatyczne spotkanie z bawiącym akurat w stolicy T. i pogawędka przy piwie – cieszy mnie zawsze, że tak się przy nim (jak na swoje możliwości) ożywiam, staję rozmowny i w tak wielu sprawach zgadzam. Mogę kogoś lubić, przypominam sobie…

               „Nic nie jest człowiekowi tak użyteczne jak inny człowiek”

         [Michel Houellebecq, Platforma. Przeł. A. Daniłowicz-Grudzińska].

Jak to jest – żyć w takim otoczeniu od małego, pośród kolorów, kawiarenek, klubów, sklepów, koncertów, wzorców; mieć świadomość ubierania się, znajomych; bywać i włóczyć, chodzić do szkół, gdzie uczą; uprawiać sport, wiedzieć o sferze płci i seksu, czuć je, mieć z nich przyjemność; dążyć do czegoś, osiągać to, posiadać… Jak to możliwe, że nie było, nie ukształtowało mnie na teraz, nie pomogło. Że jakoś innym się udaje samo z siebie…

Spośród wszystkich warszawskich wspaniałości wciąż największych wrażeń mi dostarcza obserwacja tłumów...

„(…) tajemniczy ludzie, zdobywcy i korzystający z życia, beztroscy i nieodpowiedzialni, innego rodzaju – tak myślała sennie, z obrażonym uśmiechem na ustach – prawdziwi”

                  [Sándor Márai, Francuski jacht. Przeł. I. Makarewicz].

Wczorajsi maturzyści na Polu Mokotowskim – siedzą na trawie roześmiani, rozmawiają, piją. Spotykają się, przychodzą po (w ich wieku ja nie miałem z kim i gdzie – dlatego teraz nie mam z kim i jak: można odgrywać spektakl, lecz się nie nauczy już spontaniczności). Nie wiedzą, że właśnie tam, banalnego popołudnia w parku zdają ważniejszy, bardziej decydujący o ich przyszłości test niż te wszystkie bzdury z języka polskiego o poranku…

„Długie dnie spędzane w zakurzonych labiryntach wypchanych książkami odpowiadały niewątpliwie mnisim skłonnościom typowym dla chłopców w moim wieku. Szukamy ucieczki przed dostaniem się w krąg życia ludzi dorosłych, szukamy samotności, by układać przygody miłosne, zanim ich pokosztujemy. To wyczekiwanie w odosobnieniu szybko staje się nużące. Dlatego też młodzi łączą się w grupy i grupki, podejmując wspólnie gorączkowe wysiłki, by przed czasem odegrać wszystkie scenariusze dorosłej społeczności. Rzadko zdarzają się ci, którzy mając trzynaście, czternaście lat, potrafią oprzeć się tej zmianie ról, z całym okrucieństwem i nietolerancją narzucanej przez wczorajsze dzieci samotnikom i naturom kontemplacyjnym.

Ja zaś (…) zdołałem zachować nienaruszalną samotność nastolatka”

               [Andreï Makine, Francuski testament. Przeł. M. Hołyńska].

Lato już w końcu kwietnia, słońce i żar – jak lubię. Dni intensywne, długie i cudowne – bliższe wędrówki i dalekie, odkrycia i zachwyty, dobre zdjęcia. Lazury nieba, smugi na nim, mięsista biel obłoków i gałęzie kwiatów. Poprawki dawnych ujęć na cmentarzach Woli, multimedialność Muzeum Chopina; Wilanów i Arkadia – odbicia drzew w ich stawach, wystawa Skontrum w Królikarni – leżaki przed pałacem. Piątkowy debiut w krótkich spodniach, cztery dni opalania na Moczydle od soboty (obok mnie gejowska para gra w badmintona, a gruba starucha zaczyna kazanie o „leczeniu”). Kolejni z cyklu „znani i mijani”: Michał Chaciński (Świętokrzyska), profesor Bralczyk (pod Rondem Dmowskiego), w H&M-ie Olga Bończyk. Pięć minut zakochania w chłopcu robiącym w Auchan zakupy razem z ojcem; każdorazowe pogaduszki z kioskarką pod mym domem… Dużo radości, zadowolenia z siebie, udaje się wcześniej wstawać: wykorzystuję najdrobniejszą chwilę – być może już niewiele pozostało do ostatniej…

„[18 V 1930] Najważniejsza rzecz teraz to żyć energicznie i po mistrzowsku, wręcz desperacko. Bez sentymentów pozbywać się każdego kolejnego dnia. Nie guzdrać się zatem i nie mitrężyć czasu na rozmyślania nad tym czy owym. Tak powinnam postępować (…): z wiekiem życie powinno stawać się coraz żwawsze i ważniejsze”

    [Virginia Woolf, Chwile wolności. Dziennik 1915-1941. Przeł. M. Heydel].

1. Andreï Makine, Między ziemią i niebem. Przeł. M. Hołyńska, Warszawa 2004;

2. Virginia Woolf, Chwile wolności. Dziennik 1915-1941. Przeł. M. Heydel, Kraków 2007;

3. Wojciech Karpiński, Pamięć Włoch, Warszawa 2008.

Zbyt powszechne, żebym mógł mówić o swym pechu – jakby nie dość było widoku sikających naokoło psów, to jeszcze wszędzie, niemal każdego dnia musi się trafić męskie bydło, podlewające budynki, drzewa, słupy. Bez skrępowania i chowania, przy i na chodniku, nawet pod Galerią Centrum na Marszałkowskiej naprzeciw Pałacu Kultury – trzy metry od grupy czekającej na autobus. Znaczenie terenu, publiczna satysfakcja z wystawienia ptaka, „kultura” wyniesiona z pisuarów – jakiś ekshibicjonista musiał je wymyślić, a teraz reszta poczytuje sobie za dowód męskości niekorzystanie z kabin w toaletach. A skoro w WC można pod ścianą, z ludźmi za plecami, to analogicznie na ulicy, jaki problem (albo, jak związkowiec z Przewozów Regionalnych Krzysztof Knapik, na Dworcu Centralnym – zwolnili już skurwysyna, a jeszcze powinien to zlizać). I na dodatek zawsze to „muszę się gdzieś odlać” – już język wyraża ich skundlenie. Gówniarzeria niepanująca nad podstawową fizjologią – może mi i nie staje, ale przynajmniej bez trudu wytrzymuję między śniadaniem a kolacją. Widać to za mało, by być odbieranym jako pełnowartościowy facet. Jedna wydzielina lepsza od drugiej, więc obszczymurki górą…

A przecież jest jeszcze chlanie… Jak ja mam być normalny, gdy od dzieciństwa obraz mężczyzny kojarzę głównie z uryną oraz powodującą bełkot i rzyganie wódą…

„W gruncie rzeczy to dziwne, że zapasy obrzydliwych ludzi nigdy się nie wyczerpują; coraz to nowi i nowi budzą się do życia, roześmiani, zapracowani, odnoszący sukces po sukcesie. Książęta babilońscy. Czy naprawdę oni też będą zbawieni?... Tak, przypuszczalnie i oni”

                [Daniel Kehlmann, Beerholm przedstawia. Przeł. J. Ekier].

Zaproszenie do kolejnej galerii (więcej zdjęć tutaj):

Mgły poranne. A potem białość nieba – rozświetlające, przebijające się przez chmury słońce. Do rozjaśnienia, do błękitu, pierwszej duchoty wiosny. I nagle szarość, ciemność, grzmoty. Ulewny deszcz. Promienna przedwieczorność… Pogoda dzieli razem ze mną stan depresji – też ma wahania nastrojów…

Dawno nie było mnie w Centrum; niestety, chłodny wiatr nieco zniechęca do spaceru – wciąż mam problemy z gardłem, a i kolejny raz nieprzyjemnie się odzywa lewe ucho. Niewielki, acz treściwy albumik o Rzymie (do kolekcji obok Florencji i Wenecji) w Taniej Książce, gdzie ścianę podpiera młodziutki, słodki chłopiec (może to on „ukradł” mi miejsce pracy, gdy spóźniłem się z odpowiedzią na ogłoszenie przed paroma tygodniami?). W Trafficu przejrzana „Warszawa na starych fotografiach”, w H&M-ie zakup wściekle niebieskich spodni, a mam upatrzone jeszcze białe. Kształtuje się mój warszawski, nowy styl – wąskie nogawki, buty za kostkę; szukam swojego odbicia w witrynach sklepów, podoba się to, co znajduję. Chciałoby się jeszcze zajrzeć na LGBT Film Festival do Kinoteki – dziś kusił „Sierpień” (USA’2011; reż. Eldar Rapaport) – objawić się widowni i spotkać miłość życia, ale skończyło się na wieczorze w Internecie i podpatrywaniu w telewizji półfinału Ligi Mistrzów…

Może i przyszła wiosna, lecz wątpię, czy kiedykolwiek się przebudzę…

Odchorowuję jeszcze pracę – i przewianie pod Centralnym w poprzedni poniedziałek. Nic dobrego nie wyszło z przedwczesnego powrotu od rodziców. Katar niemalże przeszedł, jest za to szczypanie w gardle, kaszel, poczucie zimna – jak zwykle: nie potrafię, nie chce mi się leczyć; brak obiadów zapewne także nie pomaga. Jednakże dziś zupełna już pustka w lodówce, zabrakło nawet masła – a więc konieczność dłuższego spaceru z parasolem. Zakupy, tradycyjnie, w Wola Park, a po powrocie chowam się pod kocyk – czytam Virginię, imaginuję, że obok Anuleczka. Na piersi ciągnący się dni kilka dziwny ucisk; mama wyczuwa załamanie w moim głosie, ale, na szczęście, przemilcza… Nikt nie ma w pełni pojęcia, co się dzieje…

„Czuje, że gdzieś w jego wnętrzu posiniaczono i zmaltretowano jakiś istotny narząd – może nawet samo serce. Po raz pierwszy w życiu ma przedsmak starości, kiedy będzie doszczętnie znużony, wyzuty z wszelkich nadziei i pragnień, zobojętniały na to, co niesie przyszłość. (…) Mogą minąć tygodnie, może miesiące, zanim do reszty się wykrwawi, ale krwawić już zaczął”

                 [John Maxwell Coetzee, Hańba. Przeł. M. Kłobukowski].

Pierwszego dnia, od razu, zacząłem mieć problemy z oddychaniem, pojawił się obfity krwawy katar i założone gardło – reakcja alergiczna na suche powietrze i bakterie. Klimatyzowana, wielka hala z metalowymi regałami, wznoszącymi się na wysokość czterech kondygnacji – między nimi dziesiątki wąskich uliczek, na półkach i podłodze tysiące, ułożonych w stosy, częściowo nierozpakowanych z pudeł książek. Wszystko potwornie zakurzone, brudne; wokół kawałki papieru pakowego i foliowe worki. Pracujesz ze skanerem – odczytaj wielkość zamówienia, dobierz pojemnik, zeskanuj jego kod, udaj się do 3-B27-04-11, odczytaj numer półki, weź to i to, odczytaj kod kreskowy, pobierz tyle a tyle egzemplarzy, zeskanuj numer pojemnika, idź do 2-D40-05-21, odczytaj…, włóż…, zeskanuj numer pojemnika…, odnieś do strefy pakowania, odczytaj nowe zamówienie, pojemnik weź, na górę idź, zeskanuj… Od regału do regału, z piętra na piętro po schodach, po kilka, kilkadziesiąt sztuk do pudła, jedną kolorowankę, piętnaście albumów, mechanicznie – i w tempie, szybciej, dalej, wyrabiasz ledwie jedną trzecią normy, co daje siedem złotych brutto za godzinę. Do upadłego, wyplucia płuc, złamania kręgosłupa. Zachęcam do nadgodzin – przyszliście tu zarobić, więc się nie bójcie pracy…

Poddałem się – nie miałem większych złudzeń, byłem gotowy, chętny, jednak nie dałem rady. Chwała i cześć wszystkim pomocnym chłopcom, co zostali…

W dwunastym miesiącu bez pracy udało się wreszcie coś znaleźć. Za mną dwa dni popołudniowej zmiany… Marzyłem o Italii – trafiłem na warszawskie Włochy; aplikowałem do salonów Matrasa – zostałem kompletującym zamówienia w ich centralnym magazynie; lubię książki – musiałem nieustannie krążyć wśród regałów. Kolejny raz fatalnie się pomyliłem – trzeba będzie ten epizod z miejsca przerwać, bo fizycznie nawet tygodnia takich warunków nie wytrzymam…

Moja kariera zawodowa rozwija się konsekwentnie po równi pochyłej – zaczynałem od nauczyciela akademickiego, następnie byłem pomocnikiem biurowym, skończyłem na dźwigającym ciężary magazynierze. I nigdzie się nie nadaję, nie jestem w stanie sam siebie utrzymać i o siebie zadbać…

„Nigdy nie zapominam o chwili, gdy opuszczając fakultet, zrozumiałem, że wszystkie pociągi odjechały. (…) Porzucenie studiów nie było porażką, ja wówczas porzuciłem ambicje. Stałem się nagle człowiekiem bez ambicji. A straciwszy ambicje, znalazłem się w jednej chwili na marginesie świata. Gorzej jeszcze: nie miałem żadnej chęci znaleźć się gdzie indziej. Miałem tym mniejszą na to chęć, że nie groziła mi nędza. Ale jeśli nie masz ambicji, jeśli nie masz w sobie głodu sukcesu, uznania, siadasz na krawędzi upadku. Ja usiadłem na takiej krawędzi, prawda, że wielce wygodnie. Wszelako usiadłem właśnie na krawędzi upadku”

                      [Milan Kundera, Tożsamość. Przeł. M. Bieńczyk].

Po raz piąty w życiu składam PIT-a, pierwszy jednak raz elektronicznie. Znów składki na ubezpieczenie zdrowotne przekroczyły zaliczkę na poczet podatku, więc urząd skarbowy zwróci mi 530 złotych – za dwa tygodnie Dzień Książki, więc będzie jak znalazł. A jutro może się okazać, czy będzie co zeznawać w przyszłym roku…

Bo plany się zmieniły – musiałem wrócić do Warszawy trzy dni wcześniej. Wysłana w czwartek wieczorem aplikacja doczekała się odpowiedzi jeszcze przed północą. Zapraszają na rozmowę jutro rano – i przypominają, że praca od 14.00, jak gdyby wszystko było już pewne, ustalone. Jeśli tak, to zapowiada się ciężko, daleko i tanio. Trzeba będzie chyba potraktować tę konieczność jak wyzwanie…

Chłopiec, co siedział naprzeciw mnie w pociągu. Niezwykła, bardzo specyficzna uroda – ukryta, przysłonięta, niepozorna, samej siebie zupełnie (?) nieświadoma. Z trudem – onieśmielony, jak zwykle nie potrafiąc podjąć tej odwiecznej i powszechnej gry – odwracałem spojrzenie. A jednak nie sposób było nie patrzeć w tamtą stronę. Ujmujące połączenie surowości, ostrości rysów i delikatności; miał w sobie coś z romantycznych poetów – mógłby być Shelley’em, mógłby nihilistą z rosyjskich powieści. I bratem-bliźniakiem Kasi z czasów mojego doktoratu (por. 30, 31, 42)… Podobało mi się to falowanie jasnobrązowych, przechodzących w rudy włosów, zaczesanych za uszy i tworzących niezgrabny lok ponad czołem; grube oprawki okularów, niebieskie oczy, dwie pionowe zmarszczki między brwiami i inne grymasy, nos, układ palców, gdy sprawdzał coś długo w swoim telefonie z ekranem dotykowym. Gdyby tylko zgolić mu ten ryży zarost, zmienić każdy element garderoby, nauczyć wykorzystywać i podkreślać swoje atuty – mało kto mógłby się z nim porównywać…

Z rozmowy towarzyszących nam w przedziale pary tancerzy wynikało, że ich podróż kończy się w Opolu. Drżałem podskórnie na myśl, że zostaniemy sami. Niestety, wysiadł tam, gdzie oni – powtórzyła się historia z pociągu do Lubeki (por. 823). Mam wrażenie, że rzucając w drzwiach „Do widzenia”, patrzył specjalnie na mnie…

Od dawna nie zdarzyło mi się takie jednodniowe zauroczenie (por. 114). W piątek nie pomyślałem już o nim ani razu…